Yonish uchun havo uzatish usuli bo'yicha gaz qozonlari bo'linadi atmosferali va qozonlarga puflovchi gorelkali. Atmosferali qozonlarda yoqilg'ini yonish uchun havo bilan boyitish tabiiy sirkulyatsiya tufayli, puflovchilarda esa majburiy shamollatish yordamida sodir bo'ladi. Ikki turdagi qozonlarni bir nechta parametr bo'yicha solishtiramiz.
Atmosferali qozonlarda yonish kamerasi ochiq. Bu ularning egalariga yaxshi tortishli keng tutun quvuri va kirish shamollatgichi kerak bo'lishini anglatadi. Puflovchi gorelkalar xavfsizroq, chunki yoqilg'ining yonishi yopiq makonda sodir bo'ladi. Puflovchi gorelkali qozonlar uchun baland tutun quvuri talab qilinmaydi (majburiy ventilyatorni unutmaylik).
Atmosferali qozonlar ventilyator va dvigatel mavjudligini nazarda tutmaydigan oddiy konstruksiyaga ega, shuning uchun ular deyarli shovqinsiz ishlaydi. Asosiy ish tamoyili - havoning tabiiy sirkulyatsiyasi bo'yicha - issiqlik bunday qozonlarni ancha tez tark etadi. Muhim aniqlik: atmosferali gorelkali qozonlar gaz bosimi o'zgarishlariga juda sezgir - uning tebranishlari gorelkaning kuyib ketishiga sabab bo'lishi mumkin.
Puflovchi gorelkali qozonlardagi yonish jarayoni jadalroq kechadi, demak ularning FIKi ham sezilarli darajada yuqori bo'ladi. Puflovchi gorelkalar albatta ventilyator va elektr dvigatelni o'z ichiga oladigan murakkab konstruksiyaga ega. Puflovchi gorelka havoni majburiy ravishda kameraga yo'naltiradi. Bunday oqim avtomatik tartibga solinadi va bu gaz bosimi tebranganda ham barqaror yonishni ta'minlaydi. Puflovchi gorelkalar qozonning katta unumdorligini, jumladan issiqlik almashtirgichning maxsus konstruksiyasi — qo'sh devorli «bochka» tufayli ta'minlaydi. Uning ichida gorelka mash'alasi ishlaydi, devorlar orasida esa issiqlik tashuvchi aylanadi. Natijada gaz yonganda issiqlik olish atmosferali analoglardagi kabi faqat gorelka ustida emas, balki mash'ala yonida ham sodir bo'ladi, bu vaqt birligida kattaroq hajmdagi suyuqlikni isitish imkonini beradi.
Atmosferali qozonlar faqat gazda ishlaydi, puflovchi gorelkali qozonlar esa kombinatsiyalangan (gaz/dizel/mazut) bo'lishi mumkin, shuning uchun ularning egalari ham gaz, ham suyuq yoqilg'idan foydalanishi mumkin. Bundan tashqari, atmosferali gorelkalardan farqli ravishda ularda yoqilg'i deyarli to'liq yonadi.
Sizningcha, qaysi gorelkalar qimmatroq? Ko'pincha puflovchilar. Bu ularning murakkab konstruksiyasi va yuqori unumdorligi bilan izohlanadi. Bundan tashqari, puflovchi qozonlarning gorelkalarida o'rnatilgan elektr dvigatel ma'lum ish resursiga (taxminan 10 yil) ega va qo'shimcha elektr energiyasini iste'mol qiladi. Biroq xulosa chiqarishga shoshilmang! Atmosferali qozonlar uchun baland va keng tutun quvuri (odatda ancha qimmat) kerak va umuman olganda atmosferali qozonlardagi isitish tizimining narxi bir necha baravar ishonchliroq, samaraliroq va xavfsizroq bo'lgan puflovchi gorelkali gaz qozonlaridagidan kam bo'lmasligi va hatto ko'p bo'lishi mumkin.
Yana puflovchi gorelkalar egalari qozonning chiqish patrubkasiga ekonomayzer qo'ysa, yoqilg'ining taxminan 20% ini tejashi mumkin.
Puflovchi gorelka elektr dvigatelining resursi — taxminan 10 yil. Beqaror gaz bosimida atmosferali gorelka qancha xizmat qilishi — katta savol.
Shunday qilib, puflovchi gorelkali qozonlar yuqoriroq FIKga ega, xavfsiz, barqaror ishlaydi, lekin elektr energiyasiga ko'proq xarajat talab qiladi va ko'p shovqin chiqaradi. Atmosferali qozonlar arzonroq va jim ishlaydi, lekin kamroq samarali, gaz bosimi o'zgarishlariga sezgir va yaxshi shamollatish va tutun quvurini talab qiladi. Barcha FACI gaz qozonlari (ikki yo'lli va uch yo'lli) puflovchi gorelkalar bilan jihozlangan.